O. Ertuğrul ÖNEN
TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu) nihayet enflasyon hesaplarından başını kaldırıp, dış ticaret verilerini açıklamaya zaman buldu. Dolayısıyla her yıl 4 yazı dizisiyle dış ticaretimizin durumunu paylaşma geleneğimin de vakti gelmiş oldu.
Üreten, inovatif bir ekonominin kuşkusuz en önemli göstergelerinden biri, belki birincisi dış ticarette elde ettiği başarılardır. Yıllardır ne yazık ki sizlere içinizi ısıtacak, geleceğe daha umutla bakacağınız, gurur duyacağınız veriler aktaramamanın, değerlendirmeler yapamamanın üzüntüsünü yaşıyorum. Bu sonuçlardan sorumluluk üstlenecek, hesap vermesi gerekecek bir konumda değilim, ama bir Türk vatandaşı olarak, geçmişte bu konularda yıllarını harcamış, emek vermiş bir kişi olarak mutluluk duymadığım kesin.
Her yıl aynı şeyleri tekrarlamaktan, aynı olumsuzlukları dile getirmekten gerçekten bıkkınlık geldi.
Bu yılda “Garp Cephesinde yeni bir şey yok” diyerek sizleri verilerle baş başa bırakıyorum.
Yukarıda genel olarak söylediklerimi bu defa tablodaki verileri esas alıp ayrıntılara inerek ifade etmeye çalışacağım:
- Dış ticaretimizin görünümü dengesiz, kararsız bir ekonominin yansımasıdır. İhracatında %32.8 gibi yüksek oranlı bir artışın ardından iki yıl sonra yerinde sayan bir ekonomik yapıyla karşı karşıyayız.
- İthalatımızda farklı değil, yüksek oranlı artışların ardından adeta frene basılmış gibi çakılıyor.
- Dış ticaretimizin ne ihracat ne de ithalat tarafından dengeli, kararlı bir seyir gözlemliyoruz.
- İhracatımız %4,4 artmış görünüyor. Her ihracat artışı memnuniyetle karşılanır ama gelişmekte olan, nüfus olarak büyüyen, istihdam yaratması gereken bir ülke için artış oranlarının bu seviyenin üzerinde olması beklenir.
- İthalatımız bizim büyüklüğümüzde bir ülke için kesinlikle fazla değildir. 51 milyonluk G.Kore 759 milyar $, 18.5 milyonluk Hollanda 884 milyar $ ithalat yapmaktadırlar.
- Tabii mesele ithalatın büyüklüğü değildir. Bu ithalata karşılık ne kadar ihracat yapabildiğinizdir. İhracatı gelir, ithalatı gider olarak görürsek, eğer geliriniz giderinizi karşılıyorsa mesele yoktur. Bizde maalesef Atatürk dönemi hariç hiçbir zaman gelirimiz giderimizi karşılayamamıştır. Son 5 yıllık dönemde de durum farklı değildir. Bu 5 yıllık dönemde toplam 435.7 milyar dolar dış ticaret açığı vermişiz. İhracatın ithalatı karşılama oranı %74.5’de kalmış, yani ithalatımızın %25’lik bölümünü karşılayacak kadar üretim ve ihracat başarısı gösterememişiz.
- Hizmet gelirleri, yurtdışı sermaye gelirleri, turizm gelirleri de maalesef bu açığı kapatmaya yetmediği için dış ödemeler açığı ve sonucunda dış borç yığını ile karşı karşıya kalmışız.
- Bizim artmış diye sevinçle karşılayıp allayıp pullayarak kamuoyuna sunduğumuz 273.4 milyar dolarlık 12 aylık ihracatı, Hollanda 3.6, G.Kore 4.8, Belçika 6.1 ayda yapabilmektedir.
- Her yıl tekrarlamaktan usanmayacağım. Cumhuriyetimizin 100.yılı için koyduğumuz 500 milyar $’lık ihracat hedefinin iki yıl geçmesine rağmen halen %54.7’sine ulaşabildik.
Onlarca yıldır borç üstüne borç yığarak bu düzeni devam ettirmeye çalışıyoruz. Sizce o ünlü halk deyişinde olduğu gibi bu düzen sürdürülebilir mi?
Ne diyor Anadolu bilgeleri;
Hasan dağı arpalıktır,
Eğer saban yürürse…
Her derede bir değirmen,
Eğer suyu gelirse…
Her kümeste bir tavuk,
Eğer köylü verirse…
Güzel gidiş bu gidiş,
Eğer sonu gelirse!
