Geçen hafta dış dünyayla alışverişimizin gelir tarafı olan ihracatı ele aldık ve ulaşılan sonuçların tatmin edici olmadığını gördük.
Bu hafta ise bu alışverişin gider yanı olan ithalatımızı ele alacağız. Bakalım orada işler istediğimiz gibi gitmiş mi?
- (2021-2025) 5 Yıllık toplam ithalatımız
- (2021-2025) 5 Yıllık ithalat artışı
İhracatımıza benzer kararsız, istikrarsız yapıyı ithalatımızda da görüyoruz. Yüksek oranlı artışlar ardından yaşanan küçülmeler; ekonomi bileşik kaplar gibidir, bir tarafının kötü, diğer tarafının iyi olması beklenmez. Yalnız bir gerçek var bu 5 yıllık dönemde ithalatımız ihracatımızdan daha fazla artmış bulunuyor.
2024 yılından ithalatımızın %84’ünü yatırım malları ile hammadde ve ara malları oluştururken 2025 de bu oran %83.4’e gerilemiş bulunuyor.
Sanayi için işlem görmüş olan ara malları kalemi hammadde ve ara malları içinde ağırlığını sürdürüyor. Geçen yılda ifade ettiğim gibi bu durum sanayimizin elde ettiği katma değerin yüksek olmadığının göstergesi olarak görülmelidir.
Sevindirici olan gerek yatırım malları gerekse hammadde ve ara malları ithalatımızın artmış olmasıdır.
Ancak tüketim malları ithalatımızın ve bu kalem içinde yer alan binek otomobilleri ithalatımızın artış hızının diğer ithal kalemlerimizden daha yüksek olması ve tüketim malları ithalatımızın genel ithalat içindeki payını sürekli artırması elden gelenle düğün dernek yapmaya artan tempoyla devam ettiğimizi göstermektedir.
Bu 10 kalem hemen hemen hiç değişmiyor. Mineral yakıtlar liderliği hiç bırakmıyor. Ama 2025’de değer olarak gerilemiş. 2025 de dünya petrol ve doğalgaz piyasalarında yaşanan fiyat gerilemeleri bize de yaramış gibi görünüyor. Ancak, 2026 da ABD’nin Orta Doğu’yu yeniden karıştırma planları uygulamaya sokulursa, bu bahar havasının kaybolacağı ve mineral yakıtlar faturamızın ağırlaşacağı beklenmelidir.
İthalatımız genel olarak %6.2 artarken bu 10 kalemin artışı %4.2’dir.
Yorumu size bırakıyorum.
Avrupa Birliği, diğer Avrupa ülkeleri ile birlikte %51.3’lük oranla en önemli tedarik bölgemiz. Diğer Asya olarak nitelendirdiğimiz Uzak Doğu Asya ülkeleri gelişen teknolojik düzeyleri ve işgücü avantajları ile tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de pazar paylarını artırmaya devam ediyorlar.
Çin liderliğini koruyor. İthalatımız genel olarak %6.2 artarken, Çin’den ithalatımız %10.4 artmıştır. Rusya ve İtalya’dan ise ithalatımız azalmış bulunuyor. Rusya’nınkini petrol ve doğalgaz fiyatları ile açıklayabiliriz. İtalya ise geçen yılki %28.8’lik artışın düzeltilmesini yaşamış olmalı.
Bu sıralama geçen yılın aynısı, sadece sayılar değişmiş. İstanbul tek başına Türkiye İthalatının %56.5’unu yapıyor. Listede yer alan Kocaeli, Bursa, Sakarya illeriyle Marmara Bölgesi bu listede %65.2’lik bir ağırlığa ulaşıyor. Tekirdağ, Balıkesir, Çanakkale, Yalova, Bilecik, Edirne, Kırklareli illerini de ilave ettiğimizde bu oran %66.6’ya çıkıyor. Bu gösterge ülkenin ekonomik gücünün dağılım dengesizliğini gösteriyor.
Bu 10 ilin toplam ithalatımızdaki payı %82, geriye kalan 71 ilin payı ise %18, yorumu siz yapın. İthalatımız ülke bazında %6.2 artarken bu 10 ilimizin ithalat artış hızı %6.8 olmuş.
Size kuşbaşı bir görüş sağlayacak şekilde ana hatları ile dış ticaretimizi, bunun gelir ve gider tarafını oluşturan ihracatı, ithalatı ele alıp genel bir kanaat edinmenizi sağlamaya çalıştık. Gelecek hafta tüm bu çıkarımların yorumu ile bir sonuca ulaşmaya çalışacağız.
Haftaya görüşmek üzere hoşçakalın.
