O. Ertuğrul ÖNEN
O kitabı gençlik yıllarımda okuduğumu hatırlıyorum. Otuzlu yaşlarında, üç çocuk annesi genç bir kadının günlük notlarından başka bir şey olmayan ve Portekizce Quarto de Despejo adıyla yayımlanan bu kitap, İngilizceye Child of the Dark ismiyle çevrilir ve büyük ilgi uyandırır. Bu ilginç kitaba Türk yayınevleri de ilgisiz kalmaz. Altmışlı yılların başında Betül Öztoprak’ın başarılı çevirisiyle bu yapıt, Çöplük ismiyle Türk okurlarıyla da buluşur.
Carolina Maria de Jesus, çocuklarını yetiştirmek üzere kâğıt ve geri dönüştürülebilir malzemeler toplayarak hayatını sürdürmektedir. Brezilya’nın büyük metropollerinden biri olan São Paulo’da bir favelada (gecekondu) yaşamaktadır. Yiyeceklerini günlük bulabilmekte, günlük doymakta, günlük yaşamaktadırlar. Onlar için yarın yoktur. Onu zamanı gelince düşünmektedirler. Geceye aç girdikleri zamanlar az değildir. Olağanüstü bir şey olup birkaç günlük maişetlerini çıkardıklarında bunu düğün bayram saymaktadırlar. Hastalanıp çalışılamayan günler ise felaketleri olmaktadır. Carolina Maria de Jesus bu sert yaşam savaşının her gününü muntazaman bir deftere kaydediyor ve işte o günlük sonra insanlığı sarsıcı bir edebiyat eseri niteliği kazanıyor.
İçinizden “Yarım asır öncesinin bu kitabı şimdi nereden çıktı?” diye soranların olduğunu duyar gibiyim. İzin verirseniz anlatayım. Milletçe zor günler yaşıyoruz. Asgari ücretlilerimiz, tabandan aylık alan emekli ve dullarımız yaşamlarını sürdürebilmek için artık mucizelere imza atıyorlar. Televizyon kanallarının sokak röportajlarında dar gelirlilerce verilen gelir gider hesaplarını denkleştirmeye hiçbir matematik veya ekonomi uzmanının gücü ve bilgisi yetmez. Ama hayatın her şeye rağmen sürüp gittiğini görüyoruz. Bunlardan biri çıkıp yaşadıklarını bir günlüğe dökse nasıl olur dersiniz? İsterseniz örnek olmak üzere böyle bir günlükten birkaç günü sizlerle paylaşayım.
“Ay başlarından nefret ediyorum. Unutmak istediklerimi bana yeniden hatırlatıyor. Kirayı bu ay da ödemezsem ev sahibi bizi kapının önüne koyar. Kredi kartının yine asgari ödemesini yapıp kirayı ödemeliyim. Geçen Kurban Bayramı’ndan bu yana eve et girmedi. Çocuklara ay başında alacağıma söz vermiştim. Et alırsam elektrik faturasını nasıl ödeyeceğim? Her gün on saat çalışıyorum. Yaşadığım hayata bak! Eşimin, çocuklarımın önünde boynum bükük, gözlerinin içine bakamıyorum.
Ertesi gün:
Kış geliyor. Şimdi bir de ısınma masrafı çıkacak ya da kışı battaniyelerin altında geçireceğiz. Büyük kızıma mont lazım. Çocuk okula nasıl gidecek? Yine yüzümü kızartıp Ali’den borç almaya çalışacağım. Bu arada gece işi arıyorum. Başka çarem kalmadı.
Sonraki bir gün:
On saat çalıştıktan sonra bir iş hanının temizliğini yapıyor, iş yerlerine gelen yükleri taşıyorum. Eve gittiğimde yemek yiyecek hâlim kalmıyor. Uykumu yollarda, dolmuş ve otobüslerde alıyorum. Çocuklarımın midesine aylar sonra bir et lokması girdi. Onların mutluluğu ile yorgunluğumu unuttum. Onlar için her türlü fedakârlığa katlanırım ama bedenim bu yükü ne kadar taşıyabilir, bilmiyorum. Hani bir söz vardır ya, ‘gittiği yere kadar’ diye… Evet, gittiği yere kadar.”
Ne dersiniz, benzer koşullarda yaşayan bir emekçinin günlüğü de Carolina Maria de Jesus’un günlüğü kadar ses getirmez mi?
Tüm milletimizin mutlu, müreffeh günlere ulaşmasını dilerim.
