Son Haberler
Buradasınız: Anasayfa / Haftanın Yazısı / 9 Aylık Dış Ticaretimiz – 3. Çeyrekte de durum kötü-

9 Aylık Dış Ticaretimiz – 3. Çeyrekte de durum kötü-

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2015 Eylül ayı rakamlarını açıkladı. Böylece 2015 yılının Temmuz-Eylül dönemini kapsayan üçüncü üç aylık ve dolayısıyla bu yılın ilk dokuz aylık dış ticaret verileri kamuoyunun bilgisine sunulmuş oldu.

Yorumlarımızı, önceki raporlarımızda olduğu gibi, tablolar eşliğinde yapmakta fayda görüyoruz.

Tablo: 1
Ocak-Eylül Dış Ticaretimiz
(Milyon ABD $)

 

İHRACAT

İTHALAT

 

AYLAR

DEĞER

DEĞİŞİM %

DEĞER

DEĞİŞİM %

İHR/İTH %

OCAK

12.312

    -0,7

16.636

-13,7

74,0

ŞUBAT

12.246

   -6,2

16.933

-7,2

72,3

MART

12.570

-14,4

18.723

-6,1

67,1

NİSAN

13.359

0,2

18.366

-11,1

73,0

MAYIS

11.092

-18,8

17.867

-14,4

62,2

HAZİRAN

11.996

-6,9

18.201

12,5

65,9

TEMMUZ

11.140

-16,5

       18.207

7,1

61,2

AĞUSTOS

11.043

-3,0

       15.950

-39,5

69,2

EYLÜL

11.659

-14,2

       15.401

-46,6

75,5

TOPLAM

107.293

-9,4

      156.315

-13,1

68,6

Üçüncü çeyrekte dikkati çeken en önemli gelişme Ağustos ve Eylül ithalatındaki büyük orandaki azalmadır. Bu durum ilk bakışta olumlu bir algı yaratacak ise de, ihracatını, maalesef ithalata dayalı, daha açık bir ifade ile ithal malı ham madde ve ara malına dayalı olarak yürütebilen ülkemizin ihracatı açısından sıkıntı yaratabilecek niteliktedir.

İhracatımızın azalma eğilimi, ithalattaki azalmanın bir etkisi olarak sürmektedir. “Azalma” unsurunu bir tarafa bırakacak olursak, özellikle Ağustos ve Eylül aylarındaki ithalat düşüşüne paralel olarak dokuz aylık “karşılama oranı” % 70’lere doğru yaklaşmış bulunmaktadır. Ancak, bir önceki raporumuzda da vurguladığımız üzere, gelinen noktada mesele “karşılama oranlarında iyileşme olup olmadığı” değildir Asıl mesele, ihracattaki, hızlı, hatta çok hızlı sayılması gereken düşüşe bir çare bulunması gereğidir.

2014 yılının Ekim ayında Hükümet tarafından hazırlanan “Orta Vadeli Program” kapsamında ihracat beklentisi 173 milyar dolar, ithalat beklentisi ise 258 milyar dolar olarak saptanmış ve kamuoyuna duyurulmuştur. Bu hedefin tutma olanağı daha ilk aylarda ortadan kalkmıştır. Mevcut gelişmeler karşısında 2015 yılı toplam ihracatının 140 milyar dolar, ithalatının ise 205 milyar dolar civarında gerçekleşmesi tahmininde bulunmak yanlış olmayacaktır.

Tablo: 2
Fasıllara Göre İhracatımız
İlk 10 Fasıl (2015 rakamları esas alınmıştır)
Ocak-Eylül Dönemi
(1.000 ABD $)

FASIL BAŞLIKLARI

2015

2014

Motorlu Kara Taşıtları

   12 573 337

13 637 499

Kıymetli ve Yarı Kıym. Taşlar

  9 517 956  

6 115 348

Kazanlar, Makinalar, Mekanik Cihazlar

 9 122 538

10 280 751

Örme Giyim Eşyası

6 565 086  

7 655 045

Elektrikli Makine ve Cihazlar

5 983 763

7 133 446

Demir Çelik

5 171 176

7 173 931

Örülmemiş Giyim Eşyası

4 464 395

4 831 824

Demir Çelikten Eşya

 4 116 640

4 775 277

Plastikler ve Mamulleri

4 003 978

4 654 150

Mineral Yakıtlar

3 440 066

4 547 302

Toplam

67 911 805

70 804 573

Geçen yıla göre “Kıymetli ve Yarı Kıymetli Taşlar” (bu, Armonize Sistem içindeki 71 numaralı fasıldır ve tam başlığı “Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metaller, inciler, taklit mücevherci eşyası, metal paralar” şeklindedir) dışında artış gösteren başka bir fasıl bulunmamaktadır.

Tablo: 3
Fasıllara Göre İthalatımız
İlk 10 Fasıl (2015 rakamları esas alınmıştır)
Ocak-Eylül Dönemi
(1.000 ABD $)

FASIL BAŞLIKLARI

2015

2014

Mineral Yakıtlar

  29 387 610

41 743 848

Kazanlar, Makinalar, Cihazlar

  18 797 857

20 610 169

Motorlu Kara Taşıtları

  12 892 633

10 896 563

Elektrikli Makina ve Cihazlar

  12 847 959

13 096 153

Demir Çelik

  11 476 731

13 263 024

Plastikler ve Mamulleri

  9 184 652

10 908 142

Organik Kimya Ürünleri

  3 626 864

4 431 847

Optik, Fotoğraf, Sinema

  3 397 622

3 521 561

Kıymetli ve Yarı Kıym. Taşlar

  3 265 549 

4 853 290

Hava ve Uzay Taşıtları

  3 222 881

2 324 223

Toplam

108 680 358

125 648 820

İthalatta da, genel düşüş olmasına karşın ve deyim yerindeyse “her şeye rağmen” “Motorlu Kara Taşıtları” 2 milyar dolar artmıştır. Diğer bir artış da “Hava ve Uzay Taşıtları”nda görülmektedir.
İki tablo birlikte değerlendirdiğinde “Motorlu Kara Taşıtları”nın başabaş bir durumda olduğu görülmektedir. “Kıymetli Taş” başlığında ise, ithal ettiğimizin üç misli ihraç ettiğimiz anlaşılmaktadır.

Tablo: 4

Tüm Ekonomik Faaliyetlerin
Uluslararası Standart Sanayi Sınıflaması’na (ISIC) Göre İhracatımız
Ocak-Eylül Dönemi
(Milyon ABD $)

 

      2015       2014
Tarım-Ormancılık      3.810      3.962
Balıkçılık         276         255
Madencilik ve Taşocakçılığı      2.149      2.607
İmalat  100.644  110.943
Diğer         414         614
Toplam  107.293   118.382

Tabloda, toplam ihracatta görülen azalmanın tamamen “İmalat Sanayi”inden kaynaklandığı hemen görülmektedir. İthalata dayanan bir ihracat yapımız olduğu için, bir sonraki tabloda yer alan “Hammadde ve Aramallar” ithalatındaki azalma da esasen bu durumun bir başka verisi olarak değerlendirilmelidir. Başka bir ifade ile “ne kadar ithalat o kadar ihracat” gibi tatsız bir alt yapı ile karşı karşıya olduğumuz bu tablolarda da kendini göstermektedir. Ancak hemen, dünya genelinde de bir “talep daralması” olduğu gerçeğini hatırlatarak, faturanın tamamını dış ticaretimizin, yaklaşık 20 yıldır ithalata dayanan yapısına da çıkarmamak gerekmektedir.

Tablo: 5
Geniş Ekonomik Grupların Sınıflamasına Göre İthalatımız
Ocak-Eylül Dönemi
(Milyon ABD $)

 

2015

      2014
Yatırım Malları          26.002     26.338
Hammaddeler (ve Aramallar)        108.672   131.732
Tüketim Malları          21.307     21.400
Diğer              334          349
Toplam       156.315   179.820

4 ve 5 numaralı tablolar bağlamında “Teknoloji Yoğunluğuna Göre İmalat Sanayi Ürünleri Dış Ticaret verileri”nin, adına yeni nesil veriler diyebileceğimiz boyutta daha önemli veriler haline geldiğini vurgulamak gerekmektedir. Bu noktada ülkemizin “Yüksek Teknolojili Ürün İthalatçısı”, buna karşılık “Düşük Teknolojili Ürün İhracatçısı” konumunda olduğunu belirtelim. Yıl sonu değerlendirmemizden itibaren bu verilere de yer vereceğimizi burada ayrıca bilginize getirmekte de yarar görmekteyiz.Bu tablo, 4 numaralı tablonun altındaki açıklamalarımızı ithalat boyutunda genişleten bir görünümdedir. Özetle söylemek gerekirse 23 milyar dolarlık hammadde ve aramalı ithalatındaki azalma, ihracatımızdaki azalmayı da yeteri kadar izah eden bir vakıa olarak karşımızda durmaktadır.

Tablo: 6
Ülkelere Göre İhracatımız
İlk 10 Ülke (2015 rakamları esas alınmıştır)
Ocak-Eylül Dönemi
(1.000 ABD $)

ÜLKE      2015     2014
Almanya   9.776.345 11.455.182
İngiltere   7.961.177  7.447.689
Irak   6.417.159  7.986.761
İtalya   4.936.767  5.369.510
İsviçre   4.856.222  2.992.174
ABD   4.768.296  4.560.621
Fransa   4.255.882  4.916.699
BAE   3.848.870  3.536.703
İspanya   3.473.182 3.565.606
Rusya   2.711.522 4.528.493
Liste Toplamı 53.005.452 56.359.438
Genel Toplam   107.293.313 118.381.909

İhracat verilerimizdeki tüm olumsuzluklara rağmen, İngiltere, ABD, İsviçre ve BAE’ye yapılan ihracatın arttığı görülmektedir. Belki de, tüm göstergeler içinde tek olumlu görüntü budur.

Listedeki on ülke, 2015 yılı itibariyle toplam Türkiye ihracatının yaklaşık % 50’sini karşılamaktadır. 200 ülkelik bir portföy içindeki bu büyüklüğün, ihracatımızın ülke bazındaki kompozisyonunun sağlıklı olup olmadığı bağlamında analiz edilmesinde de mutlak surette yarar bulunmaktadır.

Tablo: 7

Fasıllara Göre İthalatımız
İlk 10 Ülke (2015 rakamları esas alınmıştır)
Ocak-Eylül Dönemi
(1.000 ABD $)

ÜLKE 2015 2014
Çin   18.434.476 18.492.312
Rusya   15.821.561 19.373.368
Almanya   15.767.450 16.482.530
ABD   8.632.360 9.705.341
İtalya   7.872.247 9.027.734
Fransa   5.923.684 6.003.151
G. Kore   5.343.046 5.497.735
İran   4.806.903 7.599.246
Hindistan   4.247.410 5.232.180
İngiltere   4.142.648 4.423.408
Liste Toplamı 90.991.785 101.837.005
Genel Toplam 156.314.696 179.819.664

Tabloda göze çarpan ilk husus, genel ithalatımızın % 15 civarında düşmüş olmasına rağmen Çin, G. Kore ve İngiltere’den yapılan ithalatımızın hemen hemen aynı seviyelerde gerçekleştiğidir. Başka bir dikkat çekici husus ise, listede yer alan 10 ülkeden yapılan ithalatın, 2015 yılının ilk dokuz ayında, toplam ithalatımızın % 58’ini karşılıyor olmasıdır. Bu durum, tabloda da net olarak görüleceği üzere Çin ve Rusya’dan yapılan yüksek düzeydeki ithalattır.

Ülkeler bazındaki tabloları da, diğer tablolarda olduğu gibi birbirlerinden bağımsız olarak değerlendirmek, önemli yanılgılara neden olacaktır. Bu bakımdan Çin ve Rusya ile olan dış ticaret açıklarımızın “muazzam” seviyelerde olduğunu ifade edelim. Hatta Çin’in, en çok ihracat yaptığımız ilk on ülke arasında bile olmadığını vurgulayalım. Ayrıntılı ülke analizlerimizi de 3 ay sonra yayımlayacağımız yıllık değerlendirmelerimize bırakarak, bu iki ülkenin giderek daha fazla sorun yaratacağına kısaca değinmiş olalım.

Şu şekilde özetleyebiliriz: 2015 yılı, iki kere yapılan genel seçimleri ile, TBMM’nin beş ay toplanamaması ile, bürokrasinin ilk genel seçimin yapıldığı Haziran ayı öncesinden itibaren çok uzun süreden beri düşük tempolu çalışması ile hatırlanacak olsa da; dış ticaret çevreleri 2015’i, tarihi veri düşüşleri yaşanan sıkıntılı bir yıl olarak hatırlayacaklardır. Bu durum şimdiden, maalesef netleşmiştir.

Hakkında admin

Türk Dışticaret Vakfı

Cevapla

Scroll To Top